PERSVRIJHEIDSMONITOR 2010: TE WEINIG BESCHERMING VAN KLOKKENLUIDERS EN JOURNALISTEN

In de tweede Nationale Persvrijheidsmonitor komen wetenschappers onder leiding van prof. dr. Wouter Hins tot de conclusie dat er in Nederland te weinig aandacht voor en bescherming van klokkenluiders is. Dat geldt ook voor journalisten die in het algemeen belang gelekte informatie doorgeven. Dit beleid in Nederland staat haaks op jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Het wachten is nog steeds op een reeds in 2008 aangekondigd Wetsvoorstel bronbescherming, dat verbetering zou kunnen brengen in deze situatie.

Verder stond 2010 in het teken van een alarmerend wetsvoorstel met betrekking tot “versterking bestrijding computercriminaliteit”. Dit voorstel kan de persvrijheid serieus beperken als het Openbaar Ministerie de bevoegdheid krijgt om complete websites en communicatiediensten af te sluiten “om toekomstige strafbare feiten te voorkomen”. Dit lijkt sterk op een publicatieverbod.
Opnieuw signaleert de monitor dat de Wet openbaarheid van bestuur aan modernisering toe is. Uit twee arresten van het Europese Hof tegen Hongarije blijkt dat ook de Nederlandse wetgeving inzake openbaarheid tekort schiet.

Wet openbaarheid bestuur wordt te traag en slecht uitgevoerd

In opdracht van de NVJ zijn de effecten van de Wob onder leiding van mr. dr. Aline Klingenberg nader onderzocht. Daaruit blijkt dat de afhandeling van Wob-verzoeken van journalisten traag verloopt. De procedures nemen vaak zo veel tijd in beslag, dat de nieuwswaarde verdampt. Journalisten moeten gemiddeld ruim drie maanden wachten op de gevraagde informatie van de overheid. Bij beroepsprocedures is er zelfs een wachttermijn van meer dan een jaar. Dit ondermijnt volgens haar de bedoeling van de wet, en dat is een goede en democratische bestuursvoering en daarmee een effectieve controle op het functioneren van de overheid.

Verder lijkt er sprake van onvoldoende kennis bij betrokken ambtenaren over de toepassing van de Wob, of, nog erger, onwil om de wet op fatsoenlijke wijze uit te voeren. Verhoudingsgewijs krijgen journalisten in Wob-procedures vaak alsnog gelijk. In meer dan de helft van de gevallen is het primaire besluit voor verbetering vatbaar en krijgt de journalist alsnog de gevraagde informatie. Zie het onderzoek Ervaringen van journalisten bij het zoeken naar nieuwswaardige overheidsinformatie.

De ‘Persvrijheidsmonitor Nederland 2010’ (isbn 97890 79700 31 8), is verkrijgbaar à € 9,95 bij elke boekhandel in Nederland en rechtstreeks bij de uitgeverij AMB, Postbus 7, 1110 AA Diemen / info.amb@xs4all.nl.

————————————————————————————————————————————————————————

PERSVRIJHEIDSMONITOR 2009 SIGNALEERT: NEDERLAND RAAKT IN EUROPA ACHTEROP

Vergeleken met veel andere landen lijkt het met de bewegingsvrijheid van de media in Nederland prima voor elkaar. Toch is er ruimte voor scepsis. De eerste Nationale Persvrijheidsmonitor signaleert dat Nederland qua wetgeving in Europa achterop raakt.

Lees hier de presentatie die Wouter Hins, hoogleraar mediarecht aan de Universiteit van Leiden, gaf op de Dag van de Persvrijheid. Hierin gaat hij in op de onder zijn leiding tot stand gekomen nationale Persvrijheidsmonitor en geeft hij kort de conclusies weer van het onderzoek “STOP. Politie!” van de hand van Frank Bovenkerk, hoogleraar criminologie aan de Universiteiten van Utrecht en Amsterdam.

De ‘Persvrijheidsmonitor Nederland 2009’ (isbn 9789079700233), is nog verkrijgbaar à € 9,95 bij elke boekhandel in Nederland en rechtstreeks bij de uitgeverij AMB, Postbus 7, 1110 AA Diemen / info.amb@xs4all.nl.